تبليغاتX
آسمان كوير كاشان
اگه می خواهید خدا را ببینید به علم نجوم روی آورید
Spiral Galaxy M64 (Messier 64), also known as the 'Black Eye' or 'Evil Eye' Galaxy. Photo Credit: An Abrasive Collision Gives One Galaxy a 'Black Eye', February 5, 2004, STScI-2004-04, NASA's Earth-orbiting Hubble Space Telescope (http://HubbleSite.org); The Hubble Heritage Team (STScI/AURA), National Aeronautics and Space Administration (NASA, http://www.nasa.gov), Government of the United States of America (USA). Acknowledgment: S. Smartt (Institute of Astronomy) and D. Richstone (University of Michigan).

مشخصات خورشیدگرفتگی 11 مرداد 1387

 

همان‌طور که می‌دانید در مردادماه امسال دو رویداد بسیار زیبا به وقوع خواهد پیوست، خورشید گرفتگی 11 و ماه گرفتگی 26 مردادماه. هر کدام از این رویدادها چه به صورت کلی و چه جزئی از جذابیت بسیار زیادی برخوردار است.

 

در ظهر روز جمعه 11 مردادماه 1387 ساکنین شمال کانادا، روسیه، مغولستان و چین شاهد خورشید گرفتگی به صورت کلی خواهند بود و در کشور ایران نیز این گرفت به صورت جزئی قابل رویت است. این خورشید گرفتگی جزو دروه ساروسی 126 و دارای قدر گرفت 103 درصد خواهد بود. یعنی قرص ماه 3 درصد از قرص خورشید بزرگتر است و آن را دقایقی پنهان خواهد ساخت. بیشترین زمان گرفت در منطقه‌ای با عرض جغرافیایی 65 درجه و 38 دقیقه شمالی و 72 درجه و 18 دقیقه‌ی شرقی نزدیک به شهر نادیم در شمال روسیه روی خواهد داد که در این مکان قطر سایه ماه 236.9 کیلومتر و مدت گرفت 2 دقیقه و 27.2 ثانیه است.

 
مراحل خورشید گرفتگی
تصویر: مراحل خورشیدگرفتگی کامل / اشتفان زیپ

 

صبح روز 11 مردادماه 1387برابر با اول آگوست 2008 ، گرفت جزئی در شمال شرقی کانادا در ساعت 08 و 05 دقیقه و 11.4 ثانیه به وقت جهانی(UT) آغاز می‌شود. سپس سایه ماه پس از 2 سال و 4 ماه و 2 روز دوری، در ساعت 9 و 22 دقیقه و 12.5 ثانیه به وقت جهانی از شمال قاره آمریکا و منطقه‌ای به نام جزیره ویکتوریا وارد زمین شده و حرکت چند ساعته‌ی خویش را آغاز می‌کند. در این مکان قطر سایه ماه در حدود 212 کیلومتر و بیشترین زمان گرفت 1 دقیقه و 32.6 ثانیه است. سایه ماه با سرعتی بسیار بالا و نزدیک به 7000 کیلومتر در ساعت مسیر خود را ادامه خواهد داد و در ساعت 9 و 36 دقیقه و 36 ثانیه به مختصات جغرافیایی 000°W و 83°36.4'N   خواهد رسید. مکانی که گفته شد، نزدیک‌ترین فاصله را تا قطب شمال برای خط این گرفت خواهد داشت و خورشید برای مدت 2 دقیقه و 11.6 ثانیه در پشت ماه پنهان خواهد شد. اگر چه اوضاع جوی نامناسب در این نواحی اقبال رصد این خورشید‌گرفتگی را بیش‌تر از 7 درصد نمی‌داند.

 

سایه در ادامه مسیر وارد دریای معروف برنت می‌شود و سپس از عرض کشور پهناور روسیه رد خواهد شد. اولین منطقه‌ای که در روسیه این گرفت کامل را خواهد دید، شهر «Yar Sale» نام دارد. در این مکان سایه در ساعت 10 و 17 دقیقه و 12 ثانیه برای این مردم خورشیدگرفتگی کامل را به ارمغان خواهد آورد. پس از آن خورشید به سومین شهر بزرگ و پرجمعیت روسیه یعنی نووسیبریک خواهد رسید. مکانی که از نظر موقعیت آب و هوایی با احتمال صاف بودن هوا به میزان 60 درصد و همچنین موقعیت اجتماعی و رصدی بسیار جالب توجه است. ساعت 9 و 41 دقیقه و 9 ثانیه مردم این شهر شاهد شروع گرفتگی به صورت جزئی خواهند بود و ساعت 10 و 43 دقیقه و 49 ثانیه گرفت کامل آغاز خواهد شد. گرفت کامل خورشید در ساعت 10 و 46 دقیقه و 9 ثانیه پایان خواهد یافت و سایه ماه در مسیر پر خاطره‌ی خویش در ساعت 10 و 55 دقیقه وارد مرز 4 کشور روسیه، قزاقستان، چین و مغولستان خواهد شد.

 

سپس سایه در امتدادی چند صد کیلومتری همزمان از جنوب مغولستان و شمال چین عبور می‌کند. کوهستان التای در مغولستان محیط جالبی را برای رصد این گرفت فراهم می‌کند. هنگام ورود سایه به کشور پهناور چین سایه ماه در ساعت 11 و 10 دقیقه به بهترین منطقه‌ی رصد از لحاظ صاف‌بودن هوا خواهد رسید. این نقطه در نزدیکی شهر معروف هامی واقع است که احتمال ابری بودن هوا زیر 30 درصد خواهد بود. اگر چه شهر هامی در خارج از خط، گرفت جزئی بسیار عمیقی را شاهد خواهد بود. سپس سایه‌ی خورشید پس از طی هزاران کیلومتر در ساعت 11 و 20 دقیقه و 29 ثانیه به شهر نانیانگ خواهد رسید و در این شهر شاهد گرفت کلی به مدت 48.5 ثانیه خواهند بود. در این منطقه قطر سایه به 208 کیلومتر رسیده است. آخرین شهری که این گرفت را خواهد دید نامش لوهو در عرض جغرافیایی 33º 33' 31" N و طول جغرافیایی 113º  59' 47" E خواهد بود. در این مکان برای مدت 29.9 ثانیه خواهد گرفت و زمان شروع گفت کامل 11 و 18 دقیقه و 54 ثانیه است. پس از آن سایه ماه از زمین رخت بر می‌کند تا در گرفت بعدی که در سال 2009 خواهد بود به زمین باز گردد.

 

وضعیت خورشیدگرفتگی در ایران

 

ایران در محدوده‌ای قرار دارد که گرفت جزئی را شاهد خواهد بود. همان‌طور که می‌دانید کشور ایران تا روز 30 اسفند 1412 شاهد گرفت کلی نخواهد بود. پس لازم است که برای رصد گرفت کلی به کشورهایی که گرفت کلی در نزدیکی آن رخ می‌دهد برویم که گرفت امسال و سال آینده بهترین فرصت‌ها را فراهم خواهند کرد. در روز 11 مرداد 1387 اولین منطقه‌ای که در ایران گرفت را خواهد دید روستای بورآلان در مرز ایران و کشور ترکیه است. پس از این روستا، در شهر ماکو در ساعت 14 و 18 دقیقه و 30 گرفت جزئی آغاز خواهد شد و در ساعت 15 و 16 دقیقه و 50 ثانیه به بیشترین حد گرفت یعنی 32 درصد خواهد رسید و سپس در ساعت 16 و 11 دقیقه و 36 ثانیه پایان خواهد یافت.

 

بیشترین درصد گرفت در کشور ایران در منطقه شمال شرقی روی خواهد داد. شهر سرخس در مرز ایران و ترکمنستان شاهد گرفتی با 53.4 درصد خواهد بود. خورشیدگرفتگی جزئی ساعت 14 و 35 دقیقه و 55 ثانیه در شهر سرخس آغاز خواهد شد در ساعت 15 و 49 دقیقه و 31 ثانیه به بیشینه‌ی خود می‌رسد که در این زمان 53.4 درصد خورشید در پشت ماه پنهان شده است و در نهایت گرفت جزئی در ساعت 16 و 38 دقیقه و 10 ثانیه در سرخس به پایان خواهد رسید.

+ نوشته شده در  چهارشنبه نهم مرداد 1387ساعت   توسط ارسلان | 
کهکشان‌های مارپیچی در حال برخورد

در چند میلیارد سال آینده، تنها یک کهکشان باقی خواهد ماند. تا آن زمان، کهکشان‌­های مارپیچیNGC 2207  و IC 2163 به آرامی همدیگر را جدا و تکه تکه می‌­کنند و جریان­های ماده، صفحات گازی، توده‌­های غباری، مناطق ستاره ساز و ستارگان در حال فرار را به وجود خواهند آورد. اخترشناسان پیش بینی می‌­کنند کهکشان بزرگتر سمت راست، کهکشان دیگر را جذب کند. در آخرین رویارویی در 40 میلیون سال گذشته، کهکشان کوچک‌تر به شکل پاد ساعتگرد به چرخش در آمده است و در حال حاضر تقریبا در پشت کهکشان بزرگ‌تر قرار دارد. در هنگام برخوردهای کهکشانی، فاصله زیاد ستارگان سبب می‌­شود که برخوردی بین آن­ها شکل نگیرد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم اردیبهشت 1387ساعت   توسط ارسلان | 
مهندسان مرکز فضایی گدارد ناسا موفق شدند در اولین تلاش خود، رصدخانه پویای خورشیدی را به واحد پیشران آن ملحق کنند. به گفته گری دیویس، مدیر بخش پیشران این رصدخانه در مرکز گادارد، "برخلاف تصور مردم، این عملیات اصلا ساده نیست. همیشه مشکلاتی هستند که شما نمی­توانید پیش بینی کنید."

 

رصدخانه پویای خورشیدی (SDO) دانشمندان را در درک بهتر فعالیت­هایی چون رشته­ ها و لکه­ های خورشیدی و فوران­های ماده به وسیله تاج خورشید یاری خواهد کرد تا از این طریق، به شناخت بالاتری از چگونگی تشکیل طوفان ­های خورشیدی دست یابند. طوفان ­های خورشیدی علاوه بر اینکه می ­توانند برای فضانوردان و هواپیماهای درحال گذر از فراز قطب خطرناک باشند، انرژی الکتریکی خانه­ ها، ارتباطات ماهواره­ای و سامانه­ های ناوبری را با مشکل مواجه می ­سازند.


در طول یک سال گذشته، دو گروه از مهندسین به طور همزمان قسمت اصلی رصدخانه پویای خورشیدی (SDO) و واحد پیشران آن را طراحی کرده و ساختند. مواد سازنده پیشران 9 ورق تیتانیوم به قطر ورقه کاغذ است که 27 برابر وزن خود را می­تواند تحمل کند. این مجموعه یک موتور تنظیم ارتفاع اصلی و 8 موتور کوچکتر دارد که 4 تای آن­ها پشتیبان هستند. ماموریت این رصدخانه 5 ساله است، اما این مجموعه برای حداقل 10 سال سوخت دارد.

مجموعه این عملیات با تلاش مهندسین مرکز گادارد، فقط 30 دقیقه به طول انجامیده است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و نهم فروردین 1387ساعت   توسط ارسلان | 

چشم گربه، نمایی دیگر از هابل

در فضای بیکران میان ستارگان، سحابی رویایی «چشم گربه» در فاصله ی 3000 سال نموری از ما آرمیده است. چشم گربه(NGC6543)، یکی از مشهورترین سحابی های سیاره ای در آسمان است و در واقع نمایی است از مرگ پرشکوه یک ستاره ی خورشید مانند. احتمالا ستاره ی در حال مرگ مرکز این سحابی در کشاش مرحله هایی مختلف و منظم، مواد پدید آورنده ی لایه های بیرونی را که شکلی ساده تر دارند، بیرون رانده است.  اما چگونگی پدید آمدن ساختار های پیچیده تر بخش های درونی همچنان چون معمایی باقی مانده است. عکس فوق پردازش دوباره ای است روی داده هایی که تلسکوپ فضایی هابل در نگاه خود به چشم گربه ی آسمان، آنها  را ثبت کرده بود. در مقایسه با عکس قبلی که به خوبی شناخته شده است، این تصویر جزئیات وضوح رنگی بالاتری دارد. همچنین دقت تصویر جدید در بخش های تاریک و روشن و شفافیت آن بهتر از عکس قبل است. شاید دانشمندان خیره به سحابی چشم گربه، آینده ی محتوم ستاره ی ما، خورشید را می نگرند، زمانی که وارد این بخش از زندگی ستاره ای خود شود و آنگاه سحابی سیاره ای خود را بسازد...چیزی حدود 5 میلیارد سال دیگر.
عکس: Vicent Peris (OAUV / PTeam), MAST, STScI, AURA, NASA

+ نوشته شده در  شنبه سوم فروردین 1387ساعت   توسط ارسلان | 

سال نو بر همه شما مبارک


عطارد رنگی

عطارد رنگ ملایم اما زیبایی دارد. داخلی­ترین سیاره منظومه شمسی در نگاه اول سیاه و سفید به نظر می­رسد، اما در تصاویر ترکیب شده با نور فروسرخ جزییات فراوانی را می­توان دید. یکی از این تصاویر را، که در بالا نمایش داده شده است، فضاپیمای روباتیک مسنجر در اطراف عطارد و در اواسط ژانویه تهیه کرده است. در این تصویر، این دنیای گرم قهوه­ای رنگ به نظر می­رسد. بسیاری از دهانه­های برخوردی که بر روی سایر دهانه­ها تشکیل شده است درخششی با زمینه آبی دارند. برخی از دهانه، مانند دهانه­های حوزه کالوریس با حلقه­های سیاه رنگی احاطه شده اند که ناشناخته هستند. مسنجر به حرکت خود در مناطق داخلی منظومه شمسی ادامه خواهد داد و در اکتبر سال جاری و سپتامبر آینده ار نزدیکی عطارد عبور خواهد تا در سال 2011 در مدار عطارد قرار گیرد. عکس از: MESSENGER, NASA, JHU APL, CIW

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و نهم اسفند 1386ساعت   توسط ارسلان | 
شامگاه چهارشنبه ۲۹ اسفندماه فرصت مناسبی است که سیاره زحل را بار دیگر به همراه قمر زیبای زمین مشاهده کنید. ساعت ۱۷ و ۲ دقیقه بهترین زمان برای رصد این مقارنه است که این دو به جدایی زاویه‌ای ۲ درجه و ۲۲ دقیقه می‌رسند. اما به دلیل غروب نکردن خورشید می‌بایست تا ساعت ۱۸:۳۰ منتظر بمانید تا هوا تاريك شود. در این زمان این دو در بالای افق شرقی و ارتفاع ۲۸ درجه قرار دارند و جدایی زاویه‌ای آنها از یکدیگر به ۳ درجه رسيده است.

مقارنه ماه و زحل در صورت فلکی اسد و نزدیکی ستاره آبی رنگ قلب‌السد خواهد بود كه در ۵.۱ درجه‌اي ماه به تماشاي اين پديده نشسته است و اين در حالی است كه در ساعت ۱۹ نيز می‌توانيد خروج ستاره‌ی ۴۴ اسد با قدر ۵.۶ از پشت ماه را همزمان با اين مقارنه‌ی زيبا شاهد باشيد. لذا اين پديده منظره‌ی زیبايی برای شما علاقه‌مندان به رصد و عکاسی از آسمان شب پدید خواهد آورد تا اين آخرين مقارنه‌ی سال ۱۳۸۶ را رصد نماييد. فاز ماه در زمان مقارنه ۹۵ درصد و قدر آن ۱۲.۷- و فاز زحل ۹۹.۹ درصد و قدر آن ۰.۳ است.

 

 
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اسفند 1386ساعت   توسط ارسلان | 
هرگاه نام دنباله‌دار هولمز به میان می‌آید، چهره‌ی دنباله‌داری با گیسوی بسیار بزرگ و نورانی در ذهن بسیاری از منجمان نقش می‌بندد. دنباله‌داری که در چند ماه گذشته با فورانی استثنایی باعث جنب و جوش بسیاری در بین منجمان آماتور و حرفه‌ای شد.

مقارنه‌ي هولمز و کاليفرنيا

اگر به یاد داشته باشید دنباله‌دار هولمز در آبان، آذر و دی‌ماه سال جاری یکی از بهترین اجرام رصدی در آسمان بود. دنباله‌داری که به ناگاه در اثر فوران مقادیر بسیار زیادی گاز و غبار، در عرض یک شبانه روز یک میلیون برابر پرنور شد و از قدر ۱۶ به قدر ۲ رسید. و رفته رفته با پراکنده‌شدن حجم انبوهی از گاز و غبار به یکی از پرحجم ترین اجرام منظومه شمسی تبدیل شد و گیسوی آن رفته رفته قطری برابر با ۱.۵ میلیون کیلومتر پیدا کرد و توانست خاطره‌ای وصف ناشدنی را در ذهن رصدگران آسمان شب به یادگار بگذارد.

این دنباله‌دار اکنون در صورت فلکی برساووش قرار دارد و رصد آن به دلیل کم‌شدن قدر سطحی و گستردگی بیش از اندازه (بیشتر از قطر ماه) بسیار مشکل شده و احتیاج به ابزار رصدی قدرتمند دارد. دنباله‌دار هلمز در طی مسیر خود در منظومه شمسی طی این چند روز از دید ساکنین زمین در نزدیکی سحابی کالیفرنیا است و منظره‌ای زیبا را برای علاقه‌مندان به عکاسی پدید آورده است. سحابی کالیفرنیا (NGC۱۴۹۹) دارای گستردگی بسیار زیادی بین ۴۰×۱۶۰دقیقه قوسی و قدر مجموع ۵ است و در دسته سحابی‌های روشن قرار دارد و جایگاه آن در بین دو ستاره اپسیلون و خی برساووش است که آن را می‌توان به وسیله‌ی عکاسی ثبت کرد.

نقشه‌‌‌ی رصدی هولمز و کالیفرنیا

همچنین تصاویر زیبا و دیدنی این ملاقات را در وبگاه‌های spaceweather.com و skytonight.com مشاهده نمایید.


اخبار و تصاوير مرتبط با رصد دنباله‌دار هملز:

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و دوم اسفند 1386ساعت   توسط ارسلان | 
سحابی سر اسب جبار

 

سحابی سر اسب یکی از مشهورترین اجرام در آسمان است. همانطور که در سمت چپ مرکز مشاهده می کنید، این جرم همچون دندانه ای تیره در میان سحابی نشری قرمز رنگ خودنمایی می کند. ستاره درخشان سمت چپ یکی از ستاره های کمربند صورت فلکی جبار است. چهره سر اسب تیره می نماید و این بدان دلیل است که این جرم در حقیقت غباری کدر است که در جلوی سحابی نشری و پرنوری قرار گرفته. این جرم نیز همچون ابرهای جو زمین به صورت اتفاقی چنین شکلی را به خود گرفته است. بعد از چندین هزار سال، بخش داخلی سحابی به دلیل حرکت دگرگون می شود. انتشار سحابی به رنگ قرمز به علت آمیخته شدن الکترون با پروتون های اتم هیدروژن است. همچنین در تصویر، سحابی بازتابی آبی رنگی مشاهده می شود که به گونه ای ممتاز نور آبی ستاره همدم را بازتاب می کند.

عکس از: Victor Bertol

+ نوشته شده در  جمعه سوم اسفند 1386ساعت   توسط ارسلان | 

کهکشان فعال قنطورس A

تنها 11 میلیون سال نوری آن سوتر کهکشانی غول پیکر و بیضوی با نام قنطورس A در آسمان سکنی دارد، این جرم نزدیک ترین کهکشان فعال به زمین است. تصویر فوق ترکیبی از داده های پرتو ایکس (چاندرا)، اپتیکی (ESO)، و رادیویی (VLA) است. داده های اپتیکی نشان دهنده گاز، غبار و ستاره در قسمت مرکزی هستند، اما داده های تلسکوپ پرتو ایکس و رادیویی هر دو نشان دهنده اثراتی از ذرات پر انرژی هستند که به صورت جت از سمت مرکز کهکشان به بیرون ساطع می شوند. منشا نیروی این ذرات کیهانی شتابدار سیاهچاله ای است که با جرمی معادل 10 میلیون برابر خورشید ما در مرکز کهکشان قرار دارد و مانند نقطه ای بسیار روشن در پرتو ایکس نمایان است. بیرون ریزی از سوی هسته فعال کهکشان سبب تشکیل جتی پرانرژی به طول 13000 سال نوری در سمت بالا - چپ شده است. همچنین جت دیگری با امتدادی کوچکتر در سمت مخالف جریان دارد. باقی نقاط روشن در میدان دید پرتو ایکس شامل سیستم های ستارگان دوتایی به همراه ستاره نوترونی و اجرام ستاره ای با جرم سیاهچاله ها هستند. نتایج حاکی از آن است که کهکشان فعال قنطورس A در 100 میلیون سال پیش با همدمی مارپیچی، ادغام شده است.
 عکس از: X-ray - NASA, CXC, R.Kraft (CfA), et al.;
Radio -
NSF, VLA, M.Hardcastle (U Hertfordshire) et al.; Optical - ESO, M.Rejkuba (ESO-Garching) et al

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیستم دی 1386ساعت   توسط ارسلان | 
 
 شهاب‌ها از قديمي‌ترين پديده‌هاي شناخته شدهِ نجومي هستند كه بشر با آنها آشنا شده است. تاريخ ثبت برخي از بارش‌ها به‌زمان‌هاي بسيار دور برمي‌گردد، حتي به‌زماني كه بشر براي نخستين‌بار به ‌گنبد نيلي بالاي سرش نگاه كرد و هنگام شمارش ستاره‌هاي آن ناگهان گوي درخشاني با سرعت از بالاي سرش عبور كرد و ردّ زيبايي به جا گذاشت.
 
 
بارش‌هاي شهاب نتيجهِ برخورد ذرات و تكه‌هاي سرگردان به‌جا‌مانده از دنباله‌دارها و سيارك‌ها با جوّ آن است. در نتيجه هر سال كه زمين دوباره از نزديكي اين توده‌هاي نزديك به مدار زمين عبور مي‌كند قطعات آنها بر اثر برخورد با جوّ زمين، آتش‌بازي‌هاي زيبايي را در آسمان به‌راه مي‌اندازند. هرچقدر زمين به‌تودهِ اين ذرات به‌جا‌مانده در مدارش نزديك‌تر شود ناظران زميني شاهد بارش‌هاي چشمگيرتري خواهند بود.
 
 
در ميان بارش‌هاي مهم سال، بارش‌هاي برساوشي، اسدي و جوزايي بيشتر از بقيه مورد علا‌قهِ آماتورها هستند. به‌نظر بقيه بارش‌هاي سال در اين فهرست جايي ندارند و منجمان كمتر برنامهِ رصدي منظم و دقيقي براي رصد آنها مي‌گذارند. اما براي بسياري بارش رُبعي به‌اشتباه در دستهِ بارش‌هاي کم‌اهميت سال قرار گرفته است.
 
اگرچه اين بارش در شب‌هاي سرد سال رخ مي‌‌دهد و مدت زمان فعاليت اصليش فقط به‌چند ساعت (حداكثر ۱۹ ساعت) مي‌رسد و هر سال فقط در عرض‌هاي معتدل و بالاتر نيمكرهِ شمالي زمين شرايط مناسب رصدي براي اين بارش شهابي مهياست، هيچ‌كدام از دلايل بالا‌ نمي‌تواند سبب كم‌مهري منجمان آماتور به بارش ربعي باشد! زيرا شمار شهاب‌هاي بارش ربعي در اغلب سال‌ها قابل مقايسه با بهترين بارش‌ها يعني جوزايي و برساوشي است.
 
رُبع، صورت فلكي نسبتاً كوچكي در آسمان بود كه پس از تقسيم‌بندي‌هاي جديد صورت‌هاي فلكي جزء صورت فلكي عوا (بادبادك بزرگ آسمان) و دب‌اكبر شد. همه ساله همين محدودهِ كوچك آسمان، جايي در نزديكي ستارهِ بتا-‌عوا (بُعد۵۱h:۸۲m و ميل ­۵۰+) در سرِ بادبادك و نزديك به مرز اژدها در روزهاي مياني دي، كانون بارش زيباي ربعي است. چون اين ناحيهِ آسمان با صورت‌هاي فلكي دب اكبر، عوا، جاثي و اژدها احاطه شده است و نزديك به‌شمال آسمان قرار دارد مي‌توان به‌آن بارش دور­‌قطبي لقب داد.
منظره‌ آسمان در بامداد ۱۴ دي.
 
علاقه‌مندان به‌عكاسي نجومي به‌هنگام اوج بارش با داشتن يك دوربين ساده و مكانيكي عكاسي و با استفاده از فيلم‌هايي با حساسيت مناسب و يك سه‌پايه و دكلانشور مي‌توانند تصاوير جالب توجهي از آسمان ثبت كنند. به‌دام انداختن شهاب‌هاي ربعي شايد كمي ساده‌تر از شهاب‌هاي بسيار تُند و تيز بارش‌هايي مانند اسدي، برساوشي و اتا-‌دلوي باشد زيرا سرعت ورود شهابواره‌هاي رُبعي به جوّ زمين ۴۱ كيلومتر بر ثانيه است كه نسبت به تندترين شهابواره‌هاي سقوط‌كننده در جوّ زمين (مانند اسدي‌ها) حدود ۴۰ درصد كمتر است. براي ثبت آنها كافي است دوربين خود را روي ستاره قطبي تنظيم كنيد و شاتر دوربين را براي مدتي باز بگذاريد تا تصويري دور­قطبي از آسمان بگيريد. اگر خوش‌اقبال باشيد حتماً شهاب‌هاي بارش ربعي نيز از كنار ستارهِ قطبي خواهند گذشت! البته شهاب‌ها را در سراسر آسمان خواهيد ديد. در نقطهِ كانوني بسيار كمترند و احتمالاً در شعاع حدود ۳۰ تا ۵۰ درجه‌اي كانون بيشترين فراواني را دارند. با وجود اين به هر جايي بِنگريد يا دوربين را نشانه رَويد ممكن است پس از دقايقي شهابي درخشان عبور كند.
 
 
بارش ربعي امسال صبحدمِ چهاردهم دي به اوج مي‌رسد. زمان پيش‌بيني شدهِ اوج بارش مطابق داده‌هاي سازمان بين‌المللي شهاب(IMO) ساعت ۶:۴۰ به وقت جهاني برابر ۱۰:۱۰ صبح به وقت ايران است. اگر شهاب‌ها درست مطابق پيش‌بيني ظاهر شوند بخش اصلي اوج بارش در ايران ديده نمي‌شود اما كماكان بارش زيبايي خواهد بود.
 
در آن شب دنباله‌دار تاتل نيز به اوج روشنايي خود، احتمالاً از قدر ۵ يا ۶، رسيده است. دنباله‌دار هولمز نيز کماکان در برساوش با چشم برهنه (به دور از نور شهر) ديده مي‌شود و در آسمان سحرگاهي صَفي از سيارات از افق شرق تا غرب پيداست، از مريخ پُرنور در افق غرب، كه تازه از مقابله گذشته است، تا زحل در بالاي سر و زهرهِ تابان در افق شرق. اگر افق شرقي‌تان باز و كم‌غبار باشد كمي پيش از طلوع خورشيد شايد مشتري را نيز ببينيد كه تازه از مقارنه با خورشيد در آمده است. آن شب هلال ماه نيز در كاروان اعضاي منظومهِ شمسي است. هلال پهن ماه حدود سه ساعت پيش از طلوع خورشيد به همراه ستاره‌هاي صورت فلكي ميزان و نزديك به زهره طلوع مي‌كند. خوشبختانه نور ماه آن‌قدر زياد نيست كه شهاب‌ها را ناپديد كند. در نتيجه آسماني نسبتاً تاريك ميزبان شهاب‌هاي ربعي خواهد بود.
 
در طول شب ۱۳ و ۱۴ دي بهترين شرايط بارش پس از نيمه شب است كه كانون بارش طلوع مي‌كند و رفته‌رفته ارتفاع مي‌گيرد و شما تا صبحگاه مي‌توانيد شاهد آتش‌بازي شهاب‌هاي رُبعي باشيد. هر چقدر به‌سمت نيمكرهِ غربي حركت كنيم به دليل نزديك‌تر شدن اوج بارش به پيش از روشنايي صبحگاهي شرايط مناسب‌تري در انتظار رصدگران است ZHR .(حداكثر تعداد شهاب‌ها در ساعت در شرايط ايده‌آل رصدي) بارش ربعي امسال را حدود ۱۲۰ تخمين زده‌اند كه باZHR بارش برساوشي و جوزايي برابري مي‌كند. البته پيش‌بيني ZHR بارش‌هاي شهاب ممكن است چندان دقيق نباشد. بارش رُبعي در سال‌هاي مختلف باZHR بين ۴۰ تا ۲۰۰ ظهور كرده است و امسال نيز ممكن است در اين بازه تغيير كند. به هر حال اگر به دور از نور شهرهاي بزرگ باشيد پيش از سپيده‌دَم ۱۴ دي حداقل يك شهاب در هر دو سه دقيقه خواهيد ديد. شهاب‌هاي ربعي معمولاً بين ۱۱ تا ۱۵ دي فعال‌اند و اگر شب اوج بارش را از دست داديد مي‌توانيد شمار كمتري از شهاب‌هاي ربعي را در اين شب‌هاي مجاور اوج بارش ببينيد (مقاله راهنما درباره رصد و ثبت بارش‌هاي شهاب در نجوم، شماره ۱۱۹، ص ۲۸).

+ نوشته شده در  پنجشنبه سیزدهم دی 1386ساعت   توسط ارسلان | 
طبق محاسبات دانشمندان، ممکن است سيارکي نسبتا بزرگ در روز ۱۰ بهمن با سياره‌ي مريخ برخورد کند و ما بتوانيم براي نخستين بار شاهد برخورد يک سيارک با يک سياره‌ي سنگي باشيم.

«۲۰۰۷ WD۵» نام سیارکی جدید است که در محدوده‌ی داخلی منظومه‌ي شمسي پیدا شده است. این سیارک در طرح جستجوی ناسا برای سیارک‌هایی کشف شده که احتمال برخورد به زمین داشته باشند. ولی خطری از جانب این سیارک برای ساکنین زمین وجود ندارد. در عوض طبق محاسبات احتمال برخورد این سیارک با مریخ ۱ به ۷۵ است.

مریخ احتمالا قلمرو بعدی انسان خواهد بود و هم اکنون مطالعات بسیاری برای شناخت آن انجام می‌شوند. از جمله‌ی ساخته‌های بشر که در حال بررسی مریخ هستند می‌توان به مریخ نوردهای دوقلو و معروف ناسا، «روح» و «فرصت» و مدارگردهای بسیاری نظیر مدارگرد اکتشافی مریخ، سریع السیر مریخ و دیگر مدارگردها اشاره کرد. در واقع اکنون مریخ در کانون توجه مطالعات منظومه‌ای قرار دارد.

با این حساب اگر سیارک تازه کشف شده به سمت مریخ رفته و به مریخ برخورد کند، می‌توانیم از تمام ابزارهای خود برای رصد این پدیده‌ی شگفت استفاده کنیم. پس از برخورد شومیکر لوی-۷ به مشتری تاکنون چنین پدیده‌ای را مشاهده نکرده‌ایم و البته این برخورد کاملا بی‌سابقه است چرا که این‌بار یک سیاره‌ی گازی مورد حمله قرار نمی‌گیرد بلکه یک سیاره‌ی سنگی میزبان سیارک می‌شود و می‌توانیم روند برخورد سیارک‌ها با سیارات سنگی یا اقمار را به طور زنده بررسی کنیم. این فرصتی است که تا بحال نداشته‌ایم.

۲۰۰۷ WD۵ هم اکنون بین زمین و مریخ قرار دارد و با تقریبا با سرعت ۳۰ هزار کیلو متر در ساعت به سمت مریخ پیش می‌رود. با این حساب اگر برخوردی پیش آید نیروی زیادی در حد نیروی برخورد عظیم «تونگوسکا» آزاد خواهد شد و یک دهانه‌ی جدید روی مریخ شکل می‌گیرد. ولی خوشبختانه هیچ یک از کاوشگران مریخ در معرض خطر نیستند. از جمله مریخ نوردهای دوقلو ناسا به اندازه‌ی کافی از مکانی که احتمال برخورد وجود دارد دور هستند.

مدتی است که بحث سیارکی دیگر با نام «آپوفیس» کاملا رسانه‌ای شده است و در روزنامه‌ها و مجلات و وبلاگ ها کم درباره‌ی آپوفیس مطلب نمی‌بینیم.

آپوفیس نام سیارکی است که در حال حرکت به سمت زمین است و در سال ۱۹۹۴ کشف شد. از آنجا که این جسم به سمت زمین حرکت می‌کند احتمال برخورد آن با زمین هم وجود دارد. محاسبات اولیه مداری آپوفیس نشان دادند که احتمال برخورد آپوفیس به زمین ۱ به ۴۵۰۰۰ است ولی محاسبات جدیدتر در چند سال گذشته این احتمال را بسیار بیشتر پیش بینی می کنند؛ ۱ به ۳۷.

طبق پیش بینی ها ۱۰ بهمن امسال برخورد سیارک تازه کشف شده با مریخ اتفاق می‌افتد باید صبر کرد و دید که آیا برخوردی اتفاق می‌افتد یا خیر. اگر برخورد بین ۲۰۰۷ WD۵ و مریخ اتفاق بیافتد باید بیشتر به آپوفیس توجه کنیم و خطر آن را جدی‌تر تلقی کنیم.

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم دی 1386ساعت   توسط ارسلان | 
هر ساله در بلندترین شب‌های سال، در دهه‌ي آخر آذر، آسمان میزبان شهاب‌های جوزایی است. شهاب‌های پرنوری که در دل هوای سرد زمستانی آتش بازی زیبایی راه می‌اندازند تا منجمان آماتور را به زیر سقف زیبای آسمان بکشانند و دقیقاً در آغازین روزهای فصل سرما به ملاقات جو زمین می‌آیند تا آخرین بارش چشمگیر سال را به نمایش بگذارند.
عکسي از بارش شهابي جوزايي/ فرد برونجس
 


شهاب‌هاي اين بارش برخلاف اکثر بارش‌های شهابی سال بر اثر عبور زمین از میان ذرات به جا مانده از سیارک فایتون۳۲۰۰ پدید می‌آیند. این شهاب‌ها سرعت خیلی کمی نسبت به شهابهای دیگر دارند (۳۵ کیلومتر در ثانیه) و با رنگ سفیدشان مانند شعله‌ای زیبا به نظر می‌رسند.

کانون این بارش در ۲ درجه‌ای شمال شرق ستاره کاستور قرار دارد ولی شما برای دیدن شهاب‌ها باید به شعاع حدود ۴۵ درجه‌ای کانون بنگرید و از دیدن شهاب‌هایی در نزدیکی ستاره‌های زیبای زمستانی لذت ببرید.


امسال نیز زمین در شبهای ۲۲ تا ۲۴ آذر از نزدیک‌ترین فاصله توده ذرات فایتون می‌گذرد. بنابراین از حدود ساعت هشت شب که صورت فلکی جوزا طلوع می‌کند تا صبحگاه شرایط رصدی مهیاست. به ویژه آنکه امسال ماه نیز ساعتی پس از غروب زیر افق می‌رود و هلال باریک آن نیز در اوایل شب مزاحمتی ایجاد نمی‌کند.

همچنین این بارش در زمان تعطیلات آخر هفته رخ می‌دهد. بنابراین فقط کافی است از آلودگی‌های نوری شهرهای بزرگ دور شوید و لباس گرم و تجهیزات ایمنی لازم به همراه داشته باشید. بارش امسال حدود ساعت هشت و نیم شامگاه جمعه ۲۳ آذر به اوج خود می‌رسد؛ یعنی درست زمانی که آسمان به دور از نور مزاحم ماه، صورت فلکی جوزا و کانون بارش را در خود جای داده است. ولی این بارش اوج لحظه‌ای ندارد و به همین خاطر می‌توانید شب پنجشنبه یا شنبه نیز بیش از ۱۰۰ شهاب در هر ساعت در آسمان نظاره گر باشید.


به علت سرعت کمتر شهاب‌های جوزایی، شمارش و تشخیص قدر آنها آسان است و بنابراین این بارش آزمون خوبی به منظور آمادگی برای رصد سایر بارش‌ها است.

محدوده‌‌ي تقريبي کانون بارش با دايره‌ي قرمز رنگ مشخص شده است.

عکاسی از شهاب‌ها فعالیت جالبی است که هر ساله منجمان آماتور این کار را به عنوان قسمتی از برنامه رصدی خود قرار می‌دهند. برای عکاسی از شهاب‌ها به یک دوربین عکاسی دارای سرعت بی ، یک سه پایه محکم و یک سیم دکلانشور نیاز دارید.

عکاسی از شهاب‌ها نسبتاً دشوار است. دوربین شما باید در جهتی مناسب تنظیم باشد و همه چیز درست انجام شود. شهاب‌ها با سرعت بسیاری در آسمان حرکت می‌کنند و لحظه کوتاهی می‌درخشند. در نتیجه هر نقطه از رد تیر شهاب، نور بسیار کمی به دوربین می‌رساند. بنابراین باید از فیلم‌های حساس( حساسیت ۴۰۰ به بالا) استفاده کرد. برخی عکاسان برای آنکه شانس خود را برای ثبت شهاب‌های بیشتر بالا ببرند، از چند دوربین که بخش‌های مختلف آسمان را پوشش داده‌اند، استفاده می‌کنند. به کاربردن عدسی واید گرچه سبب عبور شهاب‌های بیشتری از میدان دید می‌شود، از نورانیت تصویر و اندازه شهاب‌ها می‌کاهد و بسیاری از شهاب‌های ظاهر شده در آن ثبت نمی‌شوند.

 

 

بهتر است در عکاسی هدفمند شهاب‌ها از دیافراگم باز و نوردهی‌های نه چندان بلند(حداکثر ۳۰ دقیقه) استفاده کنید. با ظهور هر شهاب در منطقه عکاسی خود، مطمئن نباشید که آن را ثبت کرده‌اید. بسیاری از شهاب‌ها به دلیل سرعت زیادشان ردی از خود بر فیلم باقی نمی‌گذارند، مگر آنکه به راستی درخشان باشند. اگر شهابی درخشان از مقابل دید دوربین گذشت، بهتر است نوردهی را زیاد ادامه ندهید، تا تضاد میان تیرگی آسمان و درخشش شهاب حفظ شود.

در این شب‌ها در منطقه‌ای تاریک می‌توانید در وضعيت ايده آل هر ساعت تا ۱۲۰ شهاب را بشمارید. گزارش‌های دقیق رصدی و عکس‌های خود را برای ما بفرستید.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم آذر 1386ساعت   توسط ارسلان | 

IC 1848

IC1848 سحابی نشری و کم نوری است که هیدروژن ماده اصلی آن را تشکیل می دهد، از این رو می توان آن را زادگاه ستارگان جوان دانست. این سحابی در فاصله 7500 سال نوری از ما و در قسمت شرقی صورت فلکی ذات الکرسی واقع شده، همچنین می توان گفت که این سحابی نیمه ای از همدم خود یعنی IC1805 است. به علت آنکه طیف هیدروژن در این سحابی نقش اساسی دارد، عکاسان آسمان شب معمولا جذب نور بیشتری را در طیف قرمز استفاده می کنند. در تصویر فوق نیز از فیلترهای Ha ( اچ آلفا)، SII (سولفور)، OIII ( اکسیژن) استفاده شده، هر کدام از این فیلتر ها جذب خود را در طیفی مشخص انجام می دهند و سبب می شوند تا به ترتیب رنگ های قرمز، سبز و آبی ثبت شوند در نهایت این سه رنگ با هم ترکیب و عکس فوق پدید می آید.
عکس از بهيار بخشنده
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم آذر 1386ساعت   توسط ارسلان | 
دانشمندان برای آزمایش نظریات خود در مورد سیر تحول کهکشان ها، ساختار کیهان در مقیاس بزرگ و تشخیص سوی حرکت عالم، نیاز به بررسی کهکشان های بسیاری دارند.

از جمله تلاش های انجام شده در این زمینه میتوان به پروژه ی «پیمایش دیجیتالی آسمان اسلوان» (SSDS - Sloan Sky Digital Survey) که بسیاری از کهکشان را نقشه برداری کرده است، اشاره کرد؛ با این حال در سراسر جهان به تعداد کافی اخترشناس برای بررسی این کهکشان ها نبود.

در این بین پروژه ی اینترنتی «باغ وحش کهکشان ها» (Galaxy Zoo) با همکاری مشترک محققان از دانشگاه آکسفورد، دانشگاه پورت اسموث (pourth smouth) از ایرلند و جونز هاپکینز از امریکا ؛ به منظور استفاده از داده های SSDS و بررسی ۱ میلیون کهکشان، شروع بکار کرد.

M۱۰۱ یکی از کهکشان های موجود در یک میلیون کهکشان بررسی شده منجمان آماتور است؛ M۱۰۱ همانند اکثر کهکشان های مارپیچی بررسی شده تاکنون، پادساعتگرد می چرخد.

آن ها از منجمان آماتور برای تفکیک کهکشان ها استفاده کردند و ابتدا مشخص کردند که هر کهکشان بیضوی است یا مارپیچی؛ سپس کار خود را به "جهت حرکت کهکشان های مارپیچی" محدود کردند.
در نهایت نتیجه بر این شد که بیشتر این کهکشان ها پادساعتگرد می چرخند؛ و اصطلاحاً گفتند که عالم چپگرد است!

این نتیجه بسیار تامل برانگیز است؛ زیرا بر اساس نظریات متداول در ویژگی های بنیادین عالم (مثل چرخش اجزای آن) نباید شاهد نظم خاصی باشیم.

«کریستوفر لینتوت » (Christopher Lintott)، از مسئولان پروژه در آکسفورد، طی پیامی از طرف موسسان « باغ وحش کهکشان ها » از تمامی شرکت کنندگان در این کار تشکر کرد و گفت :"ما ۲۰ رده از کهکشان ها را مورد هدف قرار داده بودیم که با کمک شما به هدف خود رسیدیم. اکنون بسیاری از شما هر کهکشان را دسته بندی کرده اید و هر کدام از شما منجمی شگفت آور هستید"

آنها اکنون امیدوارند تا بتوانند از تلسکوپهای رصدخانه ی «کیت پیک» (Kitt Peak) برای بررسی اجرام غیر کهکشانی استفاده کنند، که این اطلاعات به اخترشناسان کمک می کند تا زوایای دورتری از جهان را که شامل اجرام پرجرم و لنزهای گرانشی می شود، ببینند.

منبع : وبگاه استرونومی

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم آذر 1386ساعت   توسط ارسلان | 
ساعت آفتابي استوايي

ساعت های آفتابی ابزاری در اقسام گوناگون هستند که وقت را به واسطه شاخص و صفحه ای درجه بندی شده و در نهایت سایه آفتاب نشان می دهند. مصریان، کلدانیان و عبرانیان در زمان های بسیار کهن از آنها استفاده می کردند و بعد از مدت ها مسلمانان این ابزار را احیا و گونه های جدید آن را برای محاسبه زمان، تولید کردند. تصویر فوق نیز ساعت آفتابی استوایی، ساخته شده در دادگستری دبی را نشان می دهد. صفحه مدرج این ساعت به موازات صفحه استواست و شاخص آن عمود بر صفحه و در امتداد محور حرکت وضعی زمین است. بدين ترتيب ساعت آفتابي با حركت زمين تنظيم مي شود و ساعت را با نسبت بسيار دقيقي مشخص مي كند.
عکس از شهرزاد معتمدي
+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام آبان 1386ساعت   توسط ارسلان | 
 

JavaScript Codes>